Халықаралық олимпиада комитеті (ХОК) әйелдер спортын қорғауға бағытталған жаңа ережелерді бекітті. Бұл талаптар 2028 жылы Лос-Анджелес Олимпиадасы 2028 аясында күшіне енеді және бұрынғы нәтижелерге кері әсер етпейді.
Жаңа саясатқа сәйкес, ХОК ұйымдастыратын барлық жарыстарда әйелдер санатына қатысу тек биологиялық әйелдермен шектеледі. Бұл өзгеріс жекелей және командалық спорт түрлерінің барлығына қатысты.
SRY гені – негізгі критерий
Спортшыларды әйелдер санатына жіберу кезінде басты өлшем – ағзада SRY генінің бар-жоғын анықтау. ХОК ғылыми деректерге сүйене отырып, бұл геннің болуы адамның ер жынысы ретінде қалыптасқанын көрсетеді деп есептейді. Егер тест нәтижесі теріс болса, спортшыға әйелдер санатында өмір бойы өнер көрсетуге рұқсат беріледі.
Ерекше жағдайлар қарастырылады
Кейбір сирек кездесетін биологиялық ерекшеліктері бар спортшыларға жеке тәртіппен қарау көзделген. Олардың қатарында:
- андрогенге толық сезімтал еместік синдромы (CAIS),
- жыныстық дамудың басқа да ерекшеліктері (DSD).
Ал SRY гені бар трансгендерлер мен XY-хромосомасы бар спортшылар ерлер санатында немесе гендерлік шектеуі жоқ ашық категорияларда бақ сынай алады.
Неліктен бұл өзгеріс қажет болды?
Жаңа құжат 2024–2026 жылдары жүргізілген зерттеулер негізінде әзірленген. Сарапшылардың қорытындысы бойынша, ер адамдар күш, қуат және төзімділік талап етілетін спорт түрлерінде айтарлықтай басымдыққа ие.
ХОК мүшесі, Олимпиада чемпионы Кирсти Ковентри бұл бастаманы қолдап, әділ бәсекелестікті сақтау маңызды екенін атап өтті.
Құпиялылық сақталады
ХОК жаңа саясатта спортшылардың жеке өмірі мен ар-намысын қорғау басты назарда болатынын мәлімдеді. Сонымен қатар, бұл ережелер тек кәсіби спортқа қатысты, ал әуесқой және бұқаралық спортқа қолданылмайды.
Айта кетейік, бұл құжат ХОК-тың гендерлік бірегейлік пен инклюзивтілікке қатысты бұрынғы ережелерінің орнын басады.
